Od pewnego czasu, w grupie roboczej ds. konsultacji razem z urzędnikami pracujemy nad zmianami w treści regulaminu konsultacji społecznych. Wraz ze stroną społeczną przygotowaliśmy projekt z rozwiązaniami, które mają przyczynić się do wzrostu jakości konsultacji społecznych w Łodzi. Oto one:
1. Obowiązek prowadzenia konsultacji społecznych zawsze w co najmniej dwóch formach, w tym jednej „na żywo”
W zapisie tym chodzi przede wszystkim o to, aby uniknąć sytuacji, iż konsultacje prowadzone są jedynie w formie pisemnej (mamy tu na myśli zarówno formę elektroniczną, jak i tradycyjną). Postulujemy, aby każdorazowo w ramach konsultacji społecznych odbyło się co najmniej jedno spotkanie „na żywo” (w formie warsztatów lub otwartego spotkania konsultacyjnego). Propozycja ta wynika z kilku powodów. Po pierwsze naszym zdaniem konsultacje to przede wszystkim dialog, rozmowa, wymiana argumentów, co możliwe jest tylko podczas bezpośredniego spotkania. Tylko wtedy mieszkańcy mogą dobrze poznać opinie innych, porozmawiać celem znalezienia kompromisu, dopytać o wątpliwe zagadnienia, nawiązać relację z innymi mieszkańcami jak i urzędnikami (konsultacje to przecież również uspołecznienie samorządu i zacieranie barier na linii władza-mieszkańcy). Uważamy, że konsultacje pisemne nie wystarczają do odpowiedniego przeanalizowania problemu, rozwiązywania sytuacji spornych, wystarczającego poznania zdania innych uczestników, nie zapewniają również przestrzeni na deliberację. Konsultacje prowadzone tylko tymi metodami nie będą spełniać swojej roli.
2. W przypadku konsultacji wymagających specjalistycznej wiedzy, wprowadzamy konieczność powoływania ekspertów spośród każdej ze stron biorących udział w konsultacjach.
Zapis ten zapewniać ma zróżnicowany punkt widzenia na przedmiot konsultacji wśród uczestników. Ma umożliwić obiektywne poznanie problemu przez uczestników konsultacji, którzy nie mają takiej możliwości gdy np. jedynym ekspertem jest osoba wynajęta by „przekonać” uczestników do walorów wariantu zaproponowanego przez miasto. Sytuacja taka miała np. miejsce w czasie konsultacji spalarni, podczas których prezentowany był tylko jeden punkt widzenia – bez argumentów oponentów spalarni. Warto na przyszłość uniknąć takich sytuacji i zadbać o to, aby uczestnicy mieli zawsze dokładny ogląd sytuacji z różnych punktów widzenia.
3. Koordynację konsultacji społecznych poprzez jedną komórkę w mieście (O tej potrzebie pisaliśmy chociażby tu)
4. Obowiązek informowania mediów lokalnych o planowanym przeprowadzeniu konsultacji społecznych (informacja o temacie konsultacji, miejscu i terminie ich przeprowadzenia, możliwości uzyskania bliższych informacji czy materiałów itp.)
Pierwotny regulamin nie przewiduje konieczności poinformowania mediów o rozpoczęciu konsultacji, a wydaje się to logiczne i niezbędne. Dzięki temu, informacja o konsultacjach będzie w stanie dotrzeć do dużej liczny mieszkańców (oczywiście pod warunkiem, że media podejmą temat oraz wykorzystają tę informację). Taki warunek promocji zminimalizować ma również sytuacje organizowania konsultacji o których wiedzą tylko wybrani, bądź stali bywalcy podstrony „konsultacje społeczne”. Wśród proponowanych narzędzie promocji wskazaliśmy ponadto w regulaminie również: informacje na słupach ogłoszeniowych bądź rozsyłanie zaproszeń do gospodarstw domowych,
5. Konieczność ustosunkowania się Prezydenta Miasta do wszystkich zgłoszonych w konsultacjach wniosków.
Obecny regulamin konsultacji społecznych ma istotny błąd. Niezręcznie jest w nim napisane, iż miasto obligatoryjnie odnieść się musi jedynie do wszystkich opinii zgłoszonych przez mieszkańców. Oznacza to, iż jeśli miasto wszystkie uwagi zgłoszone przez mieszkańców zakwalifikuje jako wnioski, odnieść się do nich nie musi. Czy to nie kuriozalne? Ten „błąd pisarski” był niestety już niejednokrotnie wykorzystywany, co dobrze widać chociażby w raporcie z konsultacji budżetu z 2011 roku gdzie (często bardzo rzeczowe) wnioski mieszkańców pozostały bez odpowiedzi, natomiast ograniczano się tylko do odpowiedzi na opinie, których forma nierzadko była bardzo ogólnikowa, nie do końca zrozumiała i możliwa do ustosunkowania się do niej (przykładowa opina zgłoszona w konsultacjach budżetu – „Dużo złych wydatków; za dużo błędnych decyzji”).
6. Zmniejszenie o połowę (do 500) liczby mieszkańców mogących zainicjować konsultacje społeczne i większy wpływ na przebieg późniejszych konsultacji przez zgłaszających.
W regulaminie zawarliśmy możliwość, iż mieszkańcy zgłaszając propozycję konsultacji mogą zaproponować nazwiska ekspertów oraz nazwy instytucji, które ich zdaniem powinny być zaproszeni do udziału w konsultacjach. Mogą również zaproponować narzędzie promocji konsultacji (np. plakaty na klatkach schodowych osiedla x). Oprócz tego cały czas, na mocy obowiązującego regulaminu, mogą zaproponować metodę konsultacji.
Odpowiadając na potrzeby urzędników zaproponowaliśmy w regulaminie również możliwość uruchamiania tzw. konsultacji „małych”. Na jednym ze spotkań urzędnicy stwierdzili, iż uruchamianie każdorazowo konsultacji za pośrednictwem zarządzenia Prezydent jest czasochłonne. Stąd zaproponowaliśmy by w sprawach należących do zadań realizowanych przez daną komórkę/jednostkę organizacyjną, konsultacje mogły być uruchamiane przez Dyrektora tej jednostki w formie obwieszczenia. Oczywiście konsultacje te, odbywać się mają na takich samych zasadach jak każde inne konsultacje, nie będzie więc mowy o braku ich promocji, czy realizacji wbrew regulaminowi.
To najważniejsze postulaty społecznej propozycji regulaminu konsultacji. W tej chwili Urząd Miasta rozpatruje nasze propozycje i będzie się do nich odnosił – przygotowuje również swoje propozycje zmian w Regulaminie. Po dojściu do konsensusu między stroną urzędową a społeczną, dojdzie do zamknięcia „wewnętrznej pracy” nad regulaminem.
Zobacz: projekt_Regulaminu_Konsultacji Społecznych_zaproponowany_przez_stronę_społeczną
